{"id":7904,"date":"2024-12-03T13:47:55","date_gmt":"2024-12-03T12:47:55","guid":{"rendered":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/?p=7904"},"modified":"2024-12-03T13:57:05","modified_gmt":"2024-12-03T12:57:05","slug":"metafizyka-fotografii-inny-wymiar-rzeczywistosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/?p=7904","title":{"rendered":"Metafizyka fotografii &#8211; inny wymiar rzeczywisto\u015bci"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"7904\" class=\"elementor elementor-7904\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-12b0b7d e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"12b0b7d\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-01638f0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"01638f0\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.23.0 - 15-07-2024 *\/\n.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-stacked .elementor-drop-cap{background-color:#69727d;color:#fff}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-framed .elementor-drop-cap{color:#69727d;border:3px solid;background-color:transparent}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap{margin-top:8px}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap-letter{width:1em;height:1em}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap{float:left;text-align:center;line-height:1;font-size:50px}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap-letter{display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t<p><strong><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: large;\">Seweryn Pucha\u0142a<\/span><\/span><\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e474e88 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"e474e88\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c92a165 elementor-widget__width-initial elementor-widget-tablet__width-initial elementor-widget-mobile__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c92a165\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><strong><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pl-PL\">Tytu\u0142 mo\u017ce zaskakiwa\u0107. W my\u015bl dzie\u0142a Arystotelesa (384\u2014322 p.n.e) <\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>metafizyka <\/i><span style=\"font-size: small;\">1<\/span> to co\u015b, co jest ponad fizyczne tj. niewidzialne, trudno <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">uchwytne, co\u015b czego nie da si\u0119 dotkn\u0105\u0107, zmierzy\u0107, a jednak co\u015b, co jest i co <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">trudno pomin\u0105\u0107. Nasuwa si\u0119 pytanie, czym zatem jest owo <i>co\u015b<\/i>, skoro jest <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">niewidzialne, niemierzalne etc. Sk\u0105d wiemy, \u017ce to <i>co\u015b <\/i>mimo wszystko jest? <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Innymi s\u0142owy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce metafizyka to \u015bwiat niewidzialny, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">kt\u00f3ry unosi si\u0119 ponad tym widzialnym \u2014 fizyk\u0105. Co to znaczy dla widza?<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">To, co widzimy b\u0119dzie nas odsy\u0142a\u0142o do tego, czego nie widzimy, ale jest dla <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">nas bardzo wa\u017cne jako symbol czy metafora itp. Na zdj\u0119ciu zobaczymy <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">budynek. Mo\u017ce on zosta\u0107 podpisany <i>dom<\/i>, ale ka\u017cdy cz\u0142owiek ma inne <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">wyobra\u017cenie domu. Roland Barthes (1915\u20141980) uj\u0105\u0142 to w opowie\u015bci o <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">zdj\u0119ciu swojej mamy \u2014 dla niego by\u0142a kim\u015b wyj\u0105tkowym, dla wszystkich <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">innych \u2014 jedn\u0105 z tysi\u0119cy kobiet <span style=\"font-size: small;\">2<\/span>. Zdj\u0119cia b\u0119d\u0105 posiada\u0142y dla nas znaczenie <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">osobiste, prywatne ale tak\u017ce zbiorowe. Czym innym b\u0119dzie zdj\u0119cie Rynku <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">G\u0142\u00f3wnego w Krakowie z bazylik\u0105 Mariack\u0105 dla mieszka\u0144ca tego miasta, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Polaka, a jeszcze czym\u015b innym dla turysty czy kogo\u015b, kto nigdy nie by\u0142 w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Krakowie. Ta przestrze\u0144, w kt\u00f3rej gromadz\u0105 si\u0119 owe znaczenia, symbole, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">metafory, mo\u017ce zosta\u0107 nazwana w\u0142a\u015bnie metafizyk\u0105. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">W przypadku zdj\u0119\u0107 nazywanych przez Vil\u00e9ma Flussera (1920\u20141991) <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>obrazami technicznymi <\/i><span style=\"font-size: small;\">3<\/span> mamy do czynienia z jeszcze jednym ciekawym <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">zjawiskiem, mianowicie <i>obrazu utajonego<\/i>. Zjawisko to widoczne i czytelne <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">jest w fotografii analogowej. W fotografii cyfrowej mo\u017cna nazwa\u0107 je tylko <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">symbolicznym. Pomi\u0119dzy naci\u015bni\u0119ciem spustu migawki a wywo\u0142aniem <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">negatywu up\u0142ywa jaki\u015b czas, podobnie pomi\u0119dzy na\u015bwietleniem papieru <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">fotograficznego a zanurzeniem go w wywo\u0142ywaczu. To czas, w kt\u00f3rym nie <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">wida\u0107 obrazu, cho\u0107 jest on ju\u017c na powierzchni filmu czy papieru. Warto <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">doda\u0107, \u017ce jest on w\u00f3wczas kruchy tzn. nietrwa\u0142y. Mo\u017cna film prze\u015bwietli\u0107, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">przewo\u0142a\u0107, niedowo\u0142a\u0107 tzn. w jaki\u015b spos\u00f3b go zatraci\u0107. Aby go zobaczy\u0107, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">trzeba podda\u0107 go dzia\u0142aniu wywo\u0142ywacza, nast\u0119pnie po przerwaniu <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">procesu wywo\u0142ywania, film, jak i odbitk\u0119, trzeba utrwali\u0107. Ca\u0142y proces w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">pewnym symbolicznym znaczeniu wydaje si\u0119 <i>magiczny<\/i>. Fotograf\u00f3w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do tych, kt\u00f3rzy <i>\u0142api\u0105 <\/i>\u015bwiat\u0142o. \u015awiat\u0142oczu\u0142o\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">fotograficznych (r\u00f3wnie\u017c matrycy cyfrowej) to konkretna cecha, ale <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">r\u00f3wnie\u017c metafora, symbol. Powstaj\u0105cy obraz nie wymaga rysowania przez <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">cz\u0142owieka \u2014 to \u015bwiat\u0142o rysuje na \u015bwiat\u0142oczu\u0142ym materiale, a to oznacza, \u017ce <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">obraz powstaje bez udzia\u0142u r\u0105k cz\u0142owieka \u2014 <i>nie r\u0119k\u0105 ludzk\u0105 uczyniony <\/i>\u2014 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>acheiropoietos <\/i><span style=\"font-size: small;\">4<\/span>. To z kolei odniesienie do ikon, kt\u00f3re cho\u0107 malowane <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">(pisane) przez cz\u0142owieka i przy udziale jego r\u0105k, wyra\u017caj\u0105 tre\u015bci <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">podyktowane przez wzory (a na Rusi tzw. podlinniki <span style=\"font-size: small;\">5<\/span>) \u2014 zasady (kanony) <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">malowania (pisania) ikon. Cz\u0142owiek i jego wyobra\u017ania staj\u0105 si\u0119 pos\u0142a\u0144cami <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">obrazu nie wymy\u015blonego przez cz\u0142owieka, ale obrazu boskiej tj. niebia\u0144skiej <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">rzeczywisto\u015bci <span style=\"font-size: small;\">6<\/span>. Podobnie jak w przypadku fotografii, tak i w przypadku <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">ikony \u015bwiat\u0142o ma zasadnicze znaczenie, jest konieczne do powstania tak <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">jednego jak i drugiego obrazu <span style=\"font-size: small;\">7<\/span>. W przypadku ikony \u015bwiat\u0142o oddane jest <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">metaforycznie przez z\u0142oto i zakaz u\u017cywania czerni, kt\u00f3ra poch\u0142ania \u015bwiat\u0142o. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">W przypadku fotografii znaczenie symboliczne, ale i praktyczne ma srebro. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki \u015bwiat\u0142oczu\u0142ym w\u0142a\u015bciwo\u015bciom zwi\u0105zk\u00f3w srebra <span style=\"font-size: small;\">8<\/span> mo\u017cemy <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">fotografowa\u0107 analogowo. Fotografia powstaje przy czynnym udziale <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">cz\u0142owieka, nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce autorem zdj\u0119cia jest aparat <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">fotograficzny. To tak jakby powiedzie\u0107, \u017ce <i>S\u0142oneczniki <\/i>namalowa\u0142 p\u0119dzel, a <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">nie Vincent van Gogh (1853\u201490). Jednak w powszechnej opinii wydaje si\u0119, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">\u017ce fotografia jest wolna od subiektywnego udzia\u0142u cz\u0142owieka. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Subiektywizm ten nie jest taki jak w przypadku malarstwa czy innych <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">sztuk plastycznych, ale nadal pozostaje w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 cz\u0142owieka i <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">zapo\u015brednicza dzie\u0142o w tym fotografi\u0119 \u2014 zdj\u0119cie. Mo\u017cemy nazwa\u0107 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">fotograficzne obrazy <i>indriustialnym acheiropoietos<\/i>, ale nie mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">o tej samej niezale\u017cno\u015bci dzie\u0142a od tw\u00f3rcy jak w przypadku ikon. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Metafizyka fotografii <\/i>to temat paradoksalny, zestawia bowiem terminy, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">mo\u017cna by rzec, przeciwstawne. Metafizyka bowiem odnosi si\u0119 do tego, co <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">niewidzialne, ulotne, fotografia za\u015b do tego, co widzialne, daj\u0105ce si\u0119 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">uchwyci\u0107, zdj\u0105\u0107 (st\u0105d \u2014 zdj\u0119cie). \u017beby zobaczy\u0107, trzeba co\u015b najpierw <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">wiedzie\u0107. Wiedzie\u0107 co\u015b umo\u017cliwia nam widzie\u0107 \u2014 zobaczy\u0107 to <i>co\u015b <\/i>w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">obszarze wizualnym zwanym ikonosfer\u0105 <span style=\"font-size: small;\">9<\/span>. Je\u015bli czego\u015b nie wiemy to tego <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">nie zobaczymy <span style=\"font-size: small;\">10<\/span>. To niezwykle wa\u017cny problem, nie mo\u017cna go <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">zbagatelizowa\u0107, nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c powiedzie\u0107, \u017ce skoro jest niemierzalny <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">nasz\u0105 miar\u0105 tzn. za pomoc\u0105 narz\u0119dzi nam dost\u0119pnych, to go nie ma. <\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-7929\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/TOUHA_07.jpg\" alt=\"\" width=\"1890\" height=\"1890\" \/><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Jako <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">ludzie otwarci na transcendencj\u0119 zdajemy sobie doskonale spraw\u0119, \u017ce <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">niewidzenie problemu cz\u0119sto mo\u017ce prowadzi\u0107 do jego pog\u0142\u0119bienia. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Niezwracanie uwagi na pewne zjawiska wyst\u0119puj\u0105ce w obr\u0119bie fotografii <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">cyfrowej sprowokowa\u0142o dalsze problemy lub ich pog\u0142\u0119bienie. Dobrze <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">uwidacznia si\u0119 to w fotografii generowanej przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Kto\u015b mo\u017ce powiedzie\u0107: <i>ale to ju\u017c nie jest fotografia! <\/i>No dobrze, ale jak to <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">sprawdzi\u0107 skoro wygl\u0105da to jak fotografia? Problemy epistemologii <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">fotografii, o kt\u00f3rych mi\u0119dzy innymi tutaj mowa, nie pojawi\u0142y si\u0119 wraz z <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">fotografi\u0105 cyfrow\u0105, mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce mog\u0142y pojawi\u0107 si\u0119 du\u017co wcze\u015bniej wraz <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">z kola\u017cami fotograficznymi czy innymi operacjami na fotografiach w celach <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">oczywi\u015bcie artystycznych. Wtedy ka\u017cdy widzia\u0142\/wiedzia\u0142, \u017ce jest to kreacja <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">artystyczna by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce niedoskona\u0142o\u015b\u0107 techniki pozwala\u0142a <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">pozostawi\u0107 \u015blad takich czy innych dzia\u0142a\u0144. W przypadku fotografii <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">cyfrowej coraz trudniej o taki \u015blad; w przypadku fotografii generowanej <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 \u2014 jest to praktyczne niemo\u017cliwe. W przysz\u0142o\u015bci <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">by\u0107 mo\u017ce nie b\u0119dziemy wiedzieli czy mamy do czynienia z obrazem <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">na\u015bwietlonym czy generowanym. W przypadku sztuki nie b\u0119dzie to mia\u0142o <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">wi\u0119kszego znaczenia, ale w przypadku wszelkiej fotografii <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">epistemologicznej tj. dokumentalnej czy reporta\u017cowej ju\u017c tak. Warto te\u017c <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">zauwa\u017cy\u0107, \u017ce inaczej odbieraj\u0105, postrzegaj\u0105 fotografi\u0119 sami fotografowie, a <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">inaczej niewykszta\u0142ceni w tym zakresie odbiorcy, kt\u00f3rzy oczekuj\u0105 od <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">fotografii prawdy, czyli tego jak by\u0142o <i><b>naprawd\u0119<\/b><\/i>. To cz\u0119ste <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">nieuprawomocnione domniemania. Zdarza si\u0119 bowiem, \u017ce sam fotograf nie <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tworzy\u0142 swojego dzie\u0142a by opowiedzie\u0107 <i>jak by\u0142o naprawd\u0119<\/i>, ale chcia\u0142 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">przekaza\u0107 sw\u00f3j punkt widzenia etc. Co mo\u017ce niekt\u00f3rych gorszy\u0107 nawet w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">czasach, kiedy fotografia zaistnia\u0142a na froncie wojennym i nie by\u0142a <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">reporta\u017cem wojennym, opowie\u015bci\u0105 <i>jak by\u0142o naprawd\u0119<\/i>. Je\u015bli si\u0119 wie, \u017ce <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Roger Fenton (1819\u201469), kt\u00f3ry fotografowa\u0142 jako pierwszy wojn\u0119 \u2014 Wojn\u0119 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">krymsk\u0105 z 1855 roku \u2014 u\u017cywaj\u0105c techniki mokrego kolodionu i aparatu <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">wielkoformatowego, do czego potrzebowa\u0142 wozu konnego (na kt\u00f3rym <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">znajdowa\u0142a si\u0119 mobilna ciemnia), zdajemy sobie spraw\u0119, \u017ce nie chodzi\u0142o mu <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">o szybki reporterski zapis \u2014 relacj\u0119 z pola bitwy, ale metaforyczny, a na <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">pewno perswazyjny charakter uzyskanych zdj\u0119\u0107. Nie bez znaczenia <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">r\u00f3wnie\u017c musia\u0142o by\u0107 to, co zobaczy\u0142 Fenton na polu bitwy\/froncie, czego <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">nie sfotografowa\u0142, ale co by\u0142o dla niego bardzo wa\u017cne i co chcia\u0142 zawrze\u0107 w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">swoich fotografiach \u2014 obrazach <span style=\"font-size: small;\">11<\/span>. <\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-7926\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/TOUHA_01.jpg\" alt=\"\" width=\"1890\" height=\"1890\" \/><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Przestrze\u0144 uwolniona od narracji <i>jak by\u0142o naprawd\u0119 <\/i>to przestrze\u0144 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">metafizyczna, poniewa\u017c jest bardzo wa\u017cna i bardzo trudno uchwytna, to <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">ona odr\u00f3\u017cnia ludzi od zwierz\u0105t. Ta przestrze\u0144 jest pewnego rodzaju <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tajemnic\u0105, nie mo\u017cna przewidzie\u0107, jak druga strona odczyta dan\u0105 fotografi\u0119, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">dla Barthes&#8217;a zdj\u0119cie matki by\u0142o wyj\u0105tkowe, dla pozosta\u0142ych to jedna z <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tysi\u0119cy (bilion\u00f3w) fotografii. Ka\u017cdy w jaki\u015b spos\u00f3b pr\u00f3buje uchwyci\u0107 ow\u0105 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tajemnic\u0119. Ka\u017cdy nazywa j\u0105 troch\u0119 inaczej: Roland Barthes \u2014 <i>punctum <\/i><span style=\"font-size: small;\"><i>12<\/i><\/span>; <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Vladim\u00edr Birgus (1954-) &#8211; <i>niewys\u0142owionym <\/i><span style=\"font-size: small;\"><i>13<\/i><\/span>; Umberto Eco (1932\u20142016) &#8211;<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\">\u00a0<span style=\"font-family: Aleo; font-size: medium;\"><i>nieokre\u015blono\u015bci\u0105, nieci\u0105g\u0142o\u015bci\u0105, dzie\u0142em otwartym<\/i><span style=\"font-size: small;\"><i>14<\/i><\/span>; Susan Sontag (1933<\/span>&#8211;<\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">2004) i Bogdan Konopka (1953\u20142019) &#8211; <i>przezroczysto\u015bci\u0105 <\/i><span style=\"font-size: small;\">15<\/span>, ja chcia\u0142bym <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">to nazwa\u0107 <i><b>metafizyk\u0105 fotografii<\/b><\/i>. Sontag pisze: <i>Przezroczysto\u015b\u0107 jest dzi\u015b <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>najwi\u0119ksz\u0105, najbardziej wyzwalaj\u0105c\u0105 warto\u015bci\u0105 w sztuce i w krytyce. <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Dzi\u0119ki niej mo\u017cna poczu\u0107 \u015bwietlist\u0105 energi\u0119 p\u0142yn\u0105c\u0105 z dzie\u0142a jako takiego, <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>pozna\u0107 rzecz tak\u0105, jaka jest <\/i>(\u2026) <span style=\"font-size: small;\">16<\/span>. To w\u0142a\u015bnie, nieuchwytna tajemnica, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">b\u0119d\u0105ca gdzie\u015b <i><b>ponad <\/b><\/i>(gr. <i>t\u00e1 met\u00e1 <\/i>) <i><b>fizyczno\u015bci\u0105 <\/b><\/i>(gr. <i>t\u00e1 physik\u00e1<\/i>) <span style=\"font-size: small;\">17<\/span>, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">dotykalno\u015bci\u0105 fotografii, tym wszystkim, co widzialne, okre\u015blone, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">uchwytne, nieprzezroczyste wymyka si\u0119, by pozwoli\u0107 cz\u0142owiekowi poczu\u0107 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>\u015bwietlist\u0105 energi\u0119 p\u0142yn\u0105c\u0105 z dzie\u0142a <\/i>przez swoj\u0105 <i>nieokre\u015blono\u015b\u0107<\/i>, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>wielokrotno\u015b\u0107 znacze\u0144 nieci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 <\/i><span style=\"font-size: small;\">18<\/span>, jest dzie\u0142em otwartym dla cz\u0142owieka i <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">jego wyobra\u017ani, otwartym i zapraszaj\u0105cym do tego \u015bwiata <i>ponad<\/i>, gdzie nie <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">ka\u017cdy chce podr\u00f3\u017cowa\u0107, by\u0107 mo\u017ce nie ka\u017cdy potrafi to zrobi\u0107. Czytanie, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">przyjmowanie dzie\u0142a to odkrywanie drogi w zestawieniu element\u00f3w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tworz\u0105cych nowe relacje. L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy (1895\u20141946) pisze w swoim <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">pomnikowym ju\u017c dziele, niedawno wydanym przez katowick\u0105 ASP o <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tworzeniu \u2014 produkcji nowych relacji i przeciwstawia je reprodukowaniu <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">ju\u017c istniej\u0105cych <span style=\"font-size: small;\">19<\/span>. Jedn\u0105 z dr\u00f3g <i>metafizyki fotografii <\/i>(narz\u0119dziem <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">odkrywania) mo\u017ce by\u0107 semiologia \u2014 nauka o znakach \u2014 to ona pozwala <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tropi\u0107 tajemnice, dotyka\u0107 ich, przede wszystkim je szanowa\u0107 i\u2026 trzyma\u0107.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-7928\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/TOUHA_06.jpg\" alt=\"\" width=\"1890\" height=\"1890\" \/><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Fotografie mog\u0105 by\u0107 <i>magiczne <\/i>i odgrywa\u0107 niezwyk\u0142\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">cz\u0142owieka. Ta przestrze\u0144 wyobra\u017ani, przestrze\u0144 tajemnicy to by\u0107 mo\u017ce <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">jedyne miejsce, gdzie cz\u0142owiek mo\u017ce cieszy\u0107 si\u0119 wolno\u015bci\u0105 i mo\u017ce by\u0107 sob\u0105. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Ta przestrze\u0144 sprawia, \u017ce jedni uwielbiaj\u0105 patrze\u0107 na fotografie a inni je <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tworzy\u0107 tzn. zdejmowa\u0107 z rzeczywisto\u015bci, nawet je\u015bli fotograf jest tylko <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>funkcjonariuszem <\/i>wype\u0142niaj\u0105cym czyj\u015b program, jak chce Flusser <span style=\"font-size: small;\">20<\/span>, to <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">producent aparatu nie jest w stanie zaprogramowa\u0107 wyobra\u017ani cz\u0142owieka. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Mo\u017ce tylko przewidzie\u0107 kierunki jej rozwoju, mo\u017ce j\u0105 stymulowa\u0107. W wielu <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">przypadkach jest to ju\u017c bardzo du\u017co i ju\u017c mo\u017ce to by\u0107 niebezpieczne dla <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">wolno\u015bci, nie wyczerpuj\u0105 one jednak wszystkich mo\u017cliwo\u015bci. Wyobra\u017ania <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">jest takim miejscem, gdzie mo\u017cna wpu\u015bci\u0107 tylko tego, kogo si\u0119 chce, nie da <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">si\u0119 jej w pe\u0142ni przewidzie\u0107 i zaprogramowa\u0107 z zewn\u0105trz, nie potrafi tego <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">r\u00f3wnie\u017c sztuczna inteligencja.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Aparat fotograficzny stwarza p\u0142ynn\u0105 metod\u0119 odnajdywania tej innej <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>rzeczywisto\u015bci <\/i><span style=\"font-size: small;\">21<\/span>. <\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Czy mo\u017ce by\u0107 co\u015b dalej tzn. powy\u017cej metafizyki? Jeszcze inny wymiar <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">rzeczywisto\u015bci \u2014 kolejny? Pytanie pozostaje otwarte, jest wyzwaniem, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">cz\u0142owiek nieustannie poszukuje siebie. Jednym z najnowszych <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">niebezpiecze\u0144stw <i>metafizyki fotografii <\/i>i og\u00f3lnie fotografii, i czego\u015b wi\u0119cej &#8211;<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\">\u00a0<span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">ludzkiej kreatywno\u015bci mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 sztuczna inteligencja. Czy <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">cz\u0142owiek wymy\u015bli\u0142 co\u015b, co go zniszczy nie zale\u017cnie od jego woli i wiedzy? <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Pewnie nie pierwszy i nie ostatni raz. W Internecie znajdujemy wiele <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna okre\u015bli\u0107 mianem powszechnej paniki. Wielu (nie <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">wszyscy) spo\u015br\u00f3d najg\u0142o\u015bniej si\u0119 obawiaj\u0105cych sztucznej inteligencji to <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">osoby skupione na efekcie ko\u0144cowym tego, co nazywamy procesem <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tw\u00f3rczym. Dzie\u0142o sztuki to nie tylko rzecz, przedmiot, to r\u00f3wnie\u017c my\u015bl, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">kt\u00f3rej przestrzeni\u0105 jest wyobra\u017ania i czas, to proces, kt\u00f3ry trwa. Sztuczna <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">inteligencja wydaje si\u0119 minimalizowa\u0107 proces, co do czasu trwania i <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">umiej\u0119tno\u015bci wykonawcy oraz maksymalizowa\u0107 efekt ko\u0144cowy \u2014 zdj\u0119cie, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">obraz. Mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce mniej obawiaj\u0105 si\u0119 sztucznej inteligencji ci <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">tw\u00f3rcy, dla kt\u00f3rych sam proces tw\u00f3rczy jest bardzo wa\u017cny a mo\u017ce nawet <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">r\u00f3wnie wa\u017cny, co samo dzie\u0142o. By\u0107 mo\u017ce nie trzeba si\u0119 obawia\u0107 sztucznej <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">inteligencji, ale bacznie j\u0105 obserwowa\u0107. Ostatecznie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 tak <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">samo przydatnym narz\u0119dziem, jakim dzisiaj jest komputer. Prace plastyczne wykonane na komputerze spotyka\u0142y si\u0119 przecie\u017c z ostr\u0105 fal\u0105 krytyki i nie uwa\u017cano ich za dzie\u0142a sztuki \u2014 dzisiaj takie my\u015blenie wydaje si\u0119 niedorzeczno\u015bci\u0105. Sama fotografia przecie\u017c by\u0142a przez niekt\u00f3rych malarzy, poet\u00f3w traktowana z pogard\u0105. Charles Baudelaire (1821\u201467), przesz\u0142o 20 lat po og\u0142oszeniu wynalazku fotografii uwa\u017ca\u0142 portrety fotograficzne za: <i>rodzaj ob\u0142\u0105kania. Niewiarygodny fanatyzm op\u0119ta\u0142 tych nowych czcicieli s\u0142o\u0144ca <\/i>\u2014 pisa\u0142 <span style=\"font-size: small;\">22<\/span>. Inna rzeczywisto\u015b\u0107 fotografii to niezwyk\u0142a szansa dla cz\u0142owieka by cieszy\u0107 si\u0119 wolno\u015bci\u0105, cho\u0107 w minimalnym znaczeniu, je\u015bli jest to w og\u00f3le mo\u017cliwe. To szansa by odkrywa\u0107 \u015bwiat i cieszy\u0107 si\u0119 jego pi\u0119knem i nie chodzi tutaj o fotografi\u0119 przyrody, ale raczej o ca\u0142y proces tw\u00f3rczy zwi\u0105zany z powstawaniem obrazu fotograficznego, kt\u00f3ry na przestrzeni dziej\u00f3w uleg\u0142 znacznemu skr\u00f3ceniu \u2014 proces analogowy versus proces cyfrowy. Dla przypomnienia: pierwsze znane nam zdj\u0119cie z 1827 roku by\u0142o na\u015bwietlane oko\u0142o 8 godzin <span style=\"font-size: small;\">23<\/span>, obecnie mo\u017ce to by\u0107 1\/8000 sekundy, a nawet 1\/16000 <span style=\"font-size: small;\">24<\/span>. Jednak proces ten nadal pozostaje procesem czyli trwaniem w czasie \u2014 to nadal mn\u00f3stwo podj\u0119tych decyzji dotycz\u0105cych obrazu, kadru, \u015bwiat\u0142a, tre\u015bci etc. Nawet je\u015bli jest to tylko, jak chce Flusser, wype\u0142nianie czyjego\u015b programu (producenta aparatu w tym wypadku) to wyb\u00f3r pozostaje wyborem, nawet je\u015bli jest on znacznie ograniczony. Fotografia ju\u017c nawet przez samo <i>zamro\u017cenie<\/i>, zatrzymanie czasu, przenosi nas w inny wymiar rzeczywisto\u015bci, bo zawsze jest to przesz\u0142o\u015b\u0107 ogl\u0105dana w tera\u017aniejszo\u015bci (fotografie za\u015b robi si\u0119 dla przysz\u0142o\u015bci \u2014 nast\u0119pnych pokole\u0144, a nie tych, kt\u00f3re ju\u017c min\u0119\u0142y). Fenomen fotografii, tutaj nazwany metafizyk\u0105 czyli trudno uchwytn\u0105, ale istniej\u0105c\u0105 cech\u0105, polega w\u0142a\u015bnie na przeplataniu si\u0119 r\u00f3\u017cnych wymiar\u00f3w rzeczywisto\u015bci. Do\u015b\u0107 ciekawym i trudnym do jednoznacznego rozstrzygni\u0119cia jest r\u00f3wnie\u017c wymiar realizmu tak mocno doceniany w samej fotografii i cz\u0119sto mylony z sam\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, tymczasem jest tylko i a\u017c jej reprezentacj\u0105 <span style=\"font-size: small;\">25<\/span>. Inny wymiar fotografii to r\u00f3wnie\u017c wymiar jej przysz\u0142o\u015bci, jak ju\u017c zosta\u0142o wspomniane wy\u017cej: b\u0119dzie to rozwi\u0105zanie problemu obraz\u00f3w uchodz\u0105cych za fotograficzne a generowanych przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119. Obraz\u00f3w tych z wiadomych powod\u00f3w nie mo\u017cemy nazwa\u0107 fotografiami, nawet je\u015bli wygl\u0105daj\u0105 one na fotografie \u2014 w ich przypadku obraz nie zosta\u0142 zdj\u0119ty z rzeczywisto\u015bci a jedynie wiele fotografii zosta\u0142o \u015bci\u0105gni\u0119tych z Internetu i skompilowanych w jeden obraz.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-7927\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/TOUHA_02.jpg\" alt=\"\" width=\"1890\" height=\"1890\" \/><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Wielokrotno\u015b\u0107 znacze\u0144 i wymiar\u00f3w (na kt\u00f3rych fotografia mo\u017ce by\u0107 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">rozpatrywana, odbierana), i jej nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 nieci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 trwa, trzyma w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">napi\u0119ciu, utrzymuje w tajemnicy, zachwyca i zaprasza do nieustannego <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">odkrywania i eksplorowania. Wielu fotograf\u00f3w mo\u017ce powt\u00f3rzy\u0107 za Andr\u00e9 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Kert\u00e9szem (1894\u20141985): <i>Aparat fotograficzny to moje narz\u0119dzie. Dzi\u0119ki <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>niemu nadaj\u0119 sens wszystkiemu, co mnie otacza <\/i><span style=\"font-size: small;\">26<\/span>. <\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>P\u0142ynna metoda odnajdywania tej innej rzeczywisto\u015bci <\/i>(Jerry N. Uelsmann; <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">1934\u20142022) o<i>raz nadawanie sensu wszystkiemu, co nas otacza <\/i>(Andr\u00e9 <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Kert\u00e9sz) to najwi\u0119ksza si\u0142a fotografii. Przyci\u0105ga ona rzesze adept\u00f3w tej <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">sztuki. Si\u0142y tej jednak by nie by\u0142o bez jej metafizycznej przestrzeni. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Metafizyka fotografii <\/i>to ta przestrze\u0144 symbolu, metafory, por\u00f3wnania czy <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">figur i \u015brodk\u00f3w stylistycznego wyrazu, kt\u00f3ra pozwala nam ludziom si\u0119 w <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">niej porusza\u0107, funkcjonowa\u0107, wyra\u017ca\u0107, m\u00f3wi\u0107 o sprawach najbardziej <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">wznios\u0142ych i najtrudniejszych, <i>m\u00f3wi\u0107 <\/i>tam gdzie s\u0142owa nie wystarczaj\u0105 lub <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">s\u0105 nie na miejscu. Jednym s\u0142owem <i>metafizyka fotografii <\/i>pozwala nam &#8211; <\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span style=\"color: #000000;\">ludziom fotografowa\u0107 i czyta\u0107 fotografie!<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Fot. Seweryn Pucha\u0142a, z cyklu TOUHA<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\">\u00a0<\/p><p align=\"LEFT\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-7925\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Puchala_Foto_23.jpg\" alt=\"\" width=\"3934\" height=\"1836\" \/><\/p><p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><strong><span lang=\"pl-PL\">Seweryn Pucha\u0142a <\/span><\/strong><span style=\"color: #000000;\">\u2014<\/span> <span lang=\"pl-PL\">doktor sztuki w dyscyplinie sztuki plastyczne i konserwacja dzie\u0142 sztuki; adiunkt w katedrze Komunikacji Spo\u0142ecznej i Promocji Idei na Wydziale Nauki o Komunikacji UPJP II w Krakowie. Absolwent Instytutu Tw\u00f3rczej Fotografii Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Opawie, Czechy, dyplom pod kierunkiem prof. Vladim\u00edra Birgusa oraz prof. Tom\u00e1\u0161a Posp\u011bcha; Wydzia\u0142u Form Przemys\u0142owych Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, dyplom w pracowni prof. Jana Nuckowskiego z projektowania komunikacji wizualnej; Papieskiego Uniwersytetu Jana Paw\u0142a II w Krakowie (teologia) oraz Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego (filologia czeska). Obszar poszukiwa\u0144 artystycznych, projektowych i badawczych: szeroko poj\u0119ta komunikacja, szczeg\u00f3lnie komunikacja wizualna, semiologia w komunikacji spo\u0142ecznej, projektowaniu, sztuce i wierze. Od 2013 ksi\u0105dz w Ko\u015bciele rzymskokatolickim.<\/span><\/span><\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pl-PL\">Przypisy<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">1<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">https:\/\/encyklopedia.pwn.pl\/haslo\/metafizyka;3939978.html [dost\u0119p:19.11.2024].<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">2<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Roland <span style=\"color: #211d1e;\">Barthes, <\/span><span style=\"color: #211d1e;\"><i><b>\u015awiat\u0142o obrazu. Uwagi o fotografii<\/b><\/i><\/span><span style=\"color: #211d1e;\">, przek\u0142. J. Trznadel, Aletheia, Warszawa 2008, s. 132<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #211d1e;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pl-PL\">.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">3<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #211d1e;\">Vil\u00e9m Flusser, <\/span><span style=\"color: #211d1e;\"><i><b>Ku filozofii fotografii<\/b><\/i><\/span><span style=\"color: #211d1e;\">, przek\u0142.. J. Maniecki, Aletheia, Warszawa 2015, s. 37.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">4<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Ma\u0142gorzata Smor\u0105g R\u00f3\u017cycka w: <i><b>Hermeneia czyli Obja\u015bnienie sztuki malarskiej. Dionizjusz z Furny<\/b><\/i>,<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">przek\u0142. I. Kania, WUJ, Krak\u00f3w 2003, s. VI oraz: Cynthia Freeland, <i>Fotografie i Ikony <\/i>w: <i><b>Fotografia i<\/b><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><i><b>filozofia. Szkice o p\u0119dzlu natury<\/b><\/i>, Scott Walden (red.), przek\u0142. I. Zwiech, Universitas, Krak\u00f3w 2013, s. 72<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span lang=\"pl-PL\">.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">5<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Ma\u0142gorzata Smor\u0105g R\u00f3\u017cycka w: <i><b>Hermeneia\u2026, <\/b><\/i>s. VIII.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">6<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Ma\u0142gorzata Smor\u0105g R\u00f3\u017cycka w: <i><b>Hermeneia\u2026, <\/b><\/i>s. V\u2014XV; do najwa\u017cniejszych pozycji w j\u0119zyku polskim<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">po\u015bwi\u0119conych sztuce ikony nale\u017c\u0105: Paul Evdokimov, <i><b>Sztuka ikony. Teologia Pi\u0119kna<\/b><\/i>, przek\u0142. M.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">\u017burowska, Wydawnictwo Ksi\u0119\u017cy Marian\u00f3w, Warszawa 2003 oraz Irina Jazykowa, <i><b>\u015awiat ikony<\/b><\/i>,<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">przek\u0142. H. Paprocki, Wydawnictwo Ksi\u0119\u017cy Marian\u00f3w, Warszawa 2003.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">7<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Cynthia Freeland, <i>Fotografie i Ikony\u2026<\/i>, s. 63\u201485.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">8<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Marek Ples, <i><b>\u015awiat\u0142oczu\u0142e zwi\u0105zki w fotografii<\/b><\/i>, Chemia w Szkole, 1 (2018), Agencja AS J\u00f3zef<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span lang=\"pl-PL\">Szewczyk, s. 35\u201341.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">9<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Poj\u0119cie to zosta\u0142o po raz pierwszy wprowadzone przez Mieczys\u0142awa Por\u0119bskiego w 1972 r., Andrzej<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Szczerski: <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">https:\/\/cbh.pan.pl\/pl\/ikonosfera [dost\u0119p: 19.11.2024].<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">10<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><i><b>Widzie\u0107 <\/b><\/i>\u2014 <i><b>wiedzie\u0107. Wyb\u00f3r najwa\u017cniejszych tekst\u00f3w o dizajnie<\/b><\/i>. Przemek D\u0119bowski, Jacek<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span lang=\"pl-PL\">Mrowczyk (red.), Karakter, Krak\u00f3w 2015.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">11<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Steve Edwards, <i><b>Fotografia. Bardzo kr\u00f3tkie wprowadzenie, <\/b><\/i>przek\u0142. M.K. Zwier\u017cd\u017cy\u0144ski<span style=\"color: #211d1e;\">, NOMOS,<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #211d1e;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Krak\u00f3w 2014, s. 48.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">12<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Roland <span style=\"color: #211d1e;\">Barthes, <\/span><span style=\"color: #211d1e;\"><i><b>\u015awiat\u0142o obrazu<\/b><\/i><\/span><span style=\"color: #211d1e;\">\u2026, s. 51<\/span>\u201452.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">13<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">U. Eco, <i><b>Dzie\u0142o otwarte. Forma i nieokre\u015b\u0142ono\u015b\u0107 w poetykach wsp\u00f3\u0142czesnych<\/b><\/i><i>, <\/i>przek\u0142. L. Eustachiweicz,<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">J. Ga\u0142uszka, A. Kreisberg, M Oleksiuk, K. \u017baboklicki, W.A.B., Warszawa 2008, s. 48.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">14<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span lang=\"pl-PL\">U. Eco, <\/span><span lang=\"pl-PL\"><i><b>Dzie\u0142o otwarte. Forma i nieokre\u015b\u0142ono\u015b\u0107 w poetykach wsp\u00f3\u0142czesnych<\/b><\/i><\/span><span lang=\"pl-PL\"><i>, <\/i><\/span><span lang=\"pl-PL\">przek\u0142. L. Eustachiweicz,<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">J. Ga\u0142uszka, A. Kreisberg, M Oleksiuk, K. \u017baboklicki, W.A.B., Warszawa 2008, s. 48.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">15<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Susan Sontag, <i><b>Przeciw interpretacji i inne eseje<\/b><\/i>, przek\u0142. M Pasicka, A. Skuci\u0144ska, D. \u017bukowski,<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Katakter, Krak\u00f3w 2018, s. 24. Bogdan Konopka w: Eva Rubinstein, <i><b>Fotografie 1967\u20141990<\/b><\/i>, KROPKA,<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Wrze\u015bnia 2003, s. 112\u2014113.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">16<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Susan Sontag, <i><b>Przeciw interpretacji\u2026<\/b><\/i>, s. 24.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">17<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">https:\/\/encyklopedia.pwn.pl\/haslo\/metafizyka;3939978.html [dost\u0119p:19.11.2024].<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">18<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span lang=\"pl-PL\">U. Eco, <\/span><span lang=\"pl-PL\"><i><b>Dzie\u0142o otwarte<\/b><\/i><\/span><span lang=\"pl-PL\">\u2026, s. 48.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">19<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy, <i><b>Malarstwo fotografia film<\/b><\/i><i>, <\/i>przek\u0142. M. Leyko, ASP Katowice 2022 s. 32\u201433.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">20<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #211d1e;\">Vil\u00e9m Flusser, <\/span><span style=\"color: #211d1e;\"><i><b>Ku filozofii fotografii<\/b><\/i><\/span><span style=\"color: #211d1e;\">, s. 59\u201473.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">21<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #211d1e;\"><span lang=\"pl-PL\">Jerry N. Uelsmann w: Susan Sontag, <\/span><\/span><span style=\"color: #211d1e;\"><span lang=\"pl-PL\"><i><b>O fotografii<\/b><\/i><\/span><\/span><span style=\"color: #211d1e;\"><span lang=\"pl-PL\">, przek\u0142. S. Magala, Karakter, Krak\u00f3w 2009, s. <\/span><\/span><span lang=\"pl-PL\">210.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">22<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Naomi Rosenblum, <i><b>Historia fotografii \u015bwiatowej<\/b><\/i><i>, <\/i>przek\u0142<span style=\"color: #211d1e;\">. I. Baturo, Baturo: Grafis Projekt, Bielsko-<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #211d1e;\">Bia\u0142a 2005, <\/span>s. 38 oraz: <i>Susan Sontag, <\/i><i><b>O fotografii<\/b><\/i>, s. 199\u2014200.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">23<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Naomi Rosenblum, <i><b>Historia fotografii\u2026<\/b><\/i><span style=\"color: #211d1e;\">, <\/span>s. 17\u201419.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">24<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">https:\/\/www.canon.pl\/for_home\/product_finder\/cameras\/digital_slr\/eos_60d\/specifications\/<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">[dost\u0119p:19.11.2024]; https:\/\/versus.com\/pl\/canon-eos-5d-mark-iv-canon-ef-24-70mm-f-4l-is-usm-vscanon-<span lang=\"pl-PL\">eos-r6-mark-ii\/max-shutter-speed-electronic [dost\u0119p: 19.11.2024].<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">25<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Sarah Kember, \u201e<i>Cie\u0144 przedmiotu\u201d. Fotografia i realizm <\/i>w: <i><b>Fotografia i filozofia. Szkice o p\u0119dzlu<\/b><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><i><b>natury<\/b><\/i>, Scott Walden (red.), przek\u0142. I. Zwiech, Universitas, Krak\u00f3w 2013, s. 43\u201444.<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: xx-small;\">26<\/span><\/span><\/span><\/p><p align=\"LEFT\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\"><span lang=\"pl-PL\">Susan Sontag, <\/span><span lang=\"pl-PL\"><i><b>O fotografii\u2026<\/b><\/i><\/span><span lang=\"pl-PL\">, s. 216.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Seweryn Pucha\u0142a Tytu\u0142 mo\u017ce zaskakiwa\u0107. W my\u015bl dzie\u0142a Arystotelesa (384\u2014322 p.n.e) metafizyka 1 to co\u015b, co jest ponad fizyczne tj. niewidzialne, trudno uchwytne, co\u015b czego nie da si\u0119 dotkn\u0105\u0107, zmierzy\u0107, a jednak co\u015b, co jest i co trudno pomin\u0105\u0107. Nasuwa si\u0119 pytanie, czym zatem jest owo co\u015b, skoro jest niewidzialne, niemierzalne etc. Sk\u0105d wiemy, \u017ce [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":7939,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[60],"class_list":["post-7904","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-culture","tag-sztuka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7904"}],"version-history":[{"count":32,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7943,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7904\/revisions\/7943"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}