{"id":8167,"date":"2025-01-18T15:30:15","date_gmt":"2025-01-18T14:30:15","guid":{"rendered":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/?p=8167"},"modified":"2025-11-22T15:36:28","modified_gmt":"2025-11-22T14:36:28","slug":"wizja-kosciola-mlodych-architektow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/?p=8167","title":{"rendered":"Wizja Ko\u015bcio\u0142a m\u0142odych architekt\u00f3w"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"8167\" class=\"elementor elementor-8167\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-65ddd0f e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"65ddd0f\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-864971d elementor-widget__width-initial elementor-widget-tablet__width-initial elementor-widget-mobile__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"864971d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.23.0 - 15-07-2024 *\/\n.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-stacked .elementor-drop-cap{background-color:#69727d;color:#fff}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-framed .elementor-drop-cap{color:#69727d;border:3px solid;background-color:transparent}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap{margin-top:8px}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap-letter{width:1em;height:1em}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap{float:left;text-align:center;line-height:1;font-size:50px}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap-letter{display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t<p><strong><span style=\"color: #333333;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Marek Gr\u0105bczewski, Anna Gr\u0105bczewska<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #333333;\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Cho\u0107 nie trzeba ju\u017c budowa\u0107 wielkich, nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w by pomie\u015bci\u0107 rzesze wiernych, architektura sakralna nie umiera. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 m\u0142odzi polscy architekci tworz\u0105 odwa\u017cne, konceptualne dzie\u0142a, w kt\u00f3rych mo\u017cemy zobaczy\u0107 ciekawe wizje nie tylko ko\u015bcio\u0142\u00f3w, ale tak\u017ce Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Czy obserwujemy zmierzch architektury sakralnej w Polsce? Dzi\u015b, w dobie laicyzacji, patrzymy z niepokojem na obrazki burzonych i adaptowanych na inne funkcje ko\u015bcio\u0142\u00f3w zachodnich i zastanawiamy si\u0119, czy podobny los nie spotka wkr\u00f3tce naszych \u015bwi\u0105ty\u0144. Ko\u015bcio\u0142y w wielkich miastach ju\u017c od pewnego czasu zacz\u0119\u0142y \u015bwieci\u0107 pustkami, ale nawet na wsiach mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 coraz wi\u0119cej wolnych miejsc w dawniej obleganych \u0142awkach. Brakuje r\u00f3wnie\u017c alumn\u00f3w w seminariach, a w zwi\u0105zku ze spadaj\u0105c\u0105 liczb\u0105 ksi\u0119\u017cy pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze g\u0142osy o potrzebie \u0142\u0105czenia parafii. Mno\u017c\u0105 si\u0119 doniesienia o tym, \u017ce nie wystarcza pieni\u0119dzy na opiek\u0119 nad ko\u015bcielnymi zabytkami, konieczne remonty s\u0105 odwlekane ze wzgl\u0119du na szczup\u0142o\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w. Jak wi\u0119c w takiej sytuacji my\u015ble\u0107 o budowie nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w?<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">W XX wieku Polska by\u0142a ewenementem na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105, je\u015bli chodzi o liczb\u0119 wzniesionych \u015bwi\u0105ty\u0144. Ten ogromny zryw Ko\u015bcio\u0142a w Polsce zaowocowa\u0142 niezwykle r\u00f3\u017cnorodn\u0105 i fascynuj\u0105c\u0105 nowoczesn\u0105 architektur\u0105 sakraln\u0105. Arka Pana (proj. Wojciech Pietrzyk), Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Ducha w Tychach (proj. Stanis\u0142aw Niemczyk), Ko\u015bci\u00f3\u0142 Mi\u0142osierdzia Bo\u017cego w Kaliszu (proj. Jerzy Ku\u017amienko i Andrzej Fajans), ko\u015bci\u00f3\u0142 dominikan\u00f3w na S\u0142u\u017cewiu (proj. W\u0142adys\u0142aw Pie\u0144kowski) \u2013 te, i wiele innych realizacji, do dzi\u015b budz\u0105 zachwyt i zapisa\u0142y si\u0119 na zawsze w historii \u015bwiatowej architektury.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">W ci\u0105gu ostatnich 20 lat budownictwo sakralne w Polsce pogr\u0105\u017cy\u0142o si\u0119 jednak w stagnacji. Po dw\u00f3ch dekadach gwa\u0142townego rozwoju, proces budowy ko\u015bcio\u0142\u00f3w wyra\u017anie zwolni\u0142. Po cz\u0119\u015bci wynika to z nasycenia \u015bwi\u0105tyniami. W okresie PRL i w latach 90. wzniesiono ich ponad 3000, a sie\u0107 parafii wyra\u017anie si\u0119 zag\u0119\u015bci\u0142a. Po cz\u0119\u015bci z demograficznej zapa\u015bci, w kt\u00f3rej powoli si\u0119 pogr\u0105\u017camy, ale przede wszystkim \u2013 z odchodzenia wiernych od praktyk religijnych. To chyba oczywiste \u2013 skoro nie ma potrzeby chodzenia do ko\u015bcio\u0142a, to budowa nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w r\u00f3wnie\u017c traci sens.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Budowniczowie <\/b><i><b>in spe<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Je\u017celi jest jaka\u015b grupa w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3ra fundamentalnie si\u0119 z tym nie zgadza, to s\u0105 ni\u0105 m\u0142odzi architekci. Co roku na wydzia\u0142ach architektury w ca\u0142ej Polsce studenci wybieraj\u0105 architektur\u0119 sakraln\u0105 jako temat dla swoich prac semestralnych i dyplomowych.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Nikt ich do tego nie zmusza ani nie zach\u0119ca. Z architektur\u0105 sakraln\u0105, poza nielicznymi wyj\u0105tkami, na uczelniach stykaj\u0105 si\u0119 jedynie na zaj\u0119ciach z historii architektury. \u017beby m\u00f3c zaj\u0105\u0107 si\u0119 tym tematem, cz\u0119sto naginaj\u0105 wymagania programowe stawiane przed nimi przez prowadz\u0105cych albo w spos\u00f3b kreatywny interpretuj\u0105 warunki konkurs\u00f3w. ,,Lokalne centrum aktywno\u015bci s\u0105siedzkiej\u201d zyskuje wi\u0119c dyskretn\u0105 kaplic\u0119, ,,zagospodarowanie terenu miejskiego parku\u201d otrzymuje dodatkow\u0105 atrakcj\u0119 w postaci stacji drogi krzy\u017cowej, a ,,projekt urbanistyczny osiedla wielorodzinnego\u201d \u2013 wyra\u017any akcent w postaci ko\u015bcielnej dzwonnicy.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Wielu wybiera ten temat na zako\u0144czenie swoich studi\u00f3w. O popularno\u015bci tego tematu, ale te\u017c o jako\u015bci ich prac mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 fakt, \u017ce praktycznie co roku do fina\u0142u konkursu o Nagrod\u0119 SARP im. Zbyszka Zawistowskiego \u2013 Dyplom Roku awansuje jaki\u015b projekt obiektu sakralnego. W ci\u0105gu ostatnich 5 lat by\u0142o to a\u017c 9 obiekt\u00f3w. Projekty sakralne zdobywa\u0142y r\u00f3wnie\u017c nagrody w innych konkursach, takich jak regionalne Dyplomy Roku, czy konkurs Builder4YoungArchitects. M\u00f3wimy tu tylko o projektach nagrodzonych i wyr\u00f3\u017cnionych w konkursach, takich prac powstaje znacznie wi\u0119cej. W ka\u017cdej grupie dzieka\u0144skiej mo\u017cna znale\u017a\u0107 jaki\u015b ko\u015bci\u00f3\u0142, klasztor, dom pielgrzyma, albo chocia\u017c kaplic\u0119 w ramach wi\u0119kszego projektu.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Najwi\u0119kszy sukces m\u0142odzi projektanci \u015bwi\u0105ty\u0144 osi\u0105gn\u0119li w trudnym dla Ko\u015bcio\u0142a w Polsce 2020 roku \u2013 do fina\u0142u zakwalifikowa\u0142y si\u0119 wtedy a\u017c 4 projekty, a Grand Prix otrzyma\u0142 Pawe\u0142 Lisiak, autor projektu \u201eLaudato si\u2019: klasztor OO. Franciszkan\u00f3w\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>G\u0142\u00f3d <\/b><i><b>sacrum<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Pomimo tego, \u017ce wydaje si\u0119, \u017ce nie ma na to spo\u0142ecznego zapotrzebowania, m\u0142odzi architekci w dalszym ci\u0105gu z uporem staj\u0105 przed wyzwaniem zaprojektowania nowej \u015bwi\u0105tyni. Dzieje si\u0119 tak r\u00f3wnie\u017c mimo tego, \u017ce, z r\u00f3\u017cnych przyczyn, nie jest to cz\u0119sto ulubiony temat komisji oceniaj\u0105cych p\u00f3\u017aniej ich projekty. Architektura, zgodnie z oficjaln\u0105 teori\u0105, powinna by\u0107 w ko\u0144cu racjonalna i funkcjonalna, a przede wszystkim \u2013 u\u017cyteczna. Je\u015bli trudno dla niej o u\u017cytkownika, to nale\u017cy si\u0119 powa\u017cnie zastanowi\u0107, czy warto budowa\u0107 dla samego budowania.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">To, \u017ce nie ma do ko\u0144ca potrzeby takich realizacji (ludzi chodz\u0105cych do ko\u015bcio\u0142a jest coraz mniej), a mimo to m\u0142odzi architekci tak ch\u0119tnie je podejmuj\u0105 pokazuje, \u017ce w budowaniu ko\u015bcio\u0142a nie chodzi tylko o zaspokajanie ludzkich potrzeb. M\u0142odzi architekci chc\u0105 podejmowa\u0107 si\u0119 temat\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 skupione na Pi\u0119knie. Nim w pe\u0142ni wejd\u0105 na rynek, w kt\u00f3rym najcz\u0119\u015bciej b\u0119d\u0105 musieli mierzy\u0107 si\u0119 ze zleceniami bardziej prozaicznymi, chc\u0105 w projekcie dyplomowym stworzy\u0107 budynek skupiony na wyrazistej idei oraz poszukiwaniu najwa\u017cniejszych prawd architektonicznych \u2013 pi\u0119kna, trwa\u0142o\u015bci, u\u017cyteczno\u015bci rozumianych znacznie bardziej abstrakcyjnie i duchowo ni\u017c przestrzeganie norm i przepis\u00f3w budowlanych.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">W historii mieli\u015bmy ju\u017c do czynienia z podobnym mechanizmem. W czasach PRL architekci uciekali do Ko\u015bcio\u0142a od monotonii \u015bwieckiego budownictwa. Jak si\u0119 okazuje, dzi\u015b, w XXI wieku, mimo kompletnie innej sytuacji politycznej i spo\u0142ecznej, pod pewnymi wzgl\u0119dami Ko\u015bci\u00f3\u0142 w dalszym ci\u0105gu mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 oazy wolno\u015bci dla tw\u00f3rc\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Nie jest to jednak wolno\u015b\u0107 negatywna, uwalniaj\u0105ca od przyziemnych uwarunkowa\u0144 i pozwalaj\u0105ca na nieskr\u0119powane bawienie si\u0119 form\u0105. M\u0142odym architektom nie chodzi o tworzenie wymy\u015blnych \u201cpopisowych\u201d rze\u017ab. Przeciwnie, ich projekty wydaj\u0105 si\u0119 niezwykle skromne.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Jakich ko\u015bcio\u0142\u00f3w chc\u0105 m\u0142odzi architekci?<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Nowoczesne ko\u015bcio\u0142y budowane w XX i w XXI wieku mo\u017cna podzieli\u0107 z grubsza na dwie kategorie. Pierwsza to poetyckie, rze\u017abiarskie formy, takie jak ko\u015bci\u00f3\u0142 w Neviges Gottfrieda Bohma czy kaplica w Ronchamp le Corbusiera. Druga to obficie nawi\u0105zuj\u0105ce do historycznych rozwi\u0105za\u0144, bogate w detal i r\u00f3\u017cnorodne materia\u0142y postmodernistyczne \u015bwi\u0105tynie, kt\u00f3rych przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 realizacje Mario Botty.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Na tym tle pomys\u0142y m\u0142odych architekt\u00f3w prezentuj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie ascetyczne. \u015awi\u0105tynie powinny by\u0107 surowe i stonowane. <i>Sacrum<\/i> kryje si\u0119 w dostojnych proporcjach, prostych bry\u0142ach, pi\u0119knych krajobrazach, cz\u0119sto pogr\u0105\u017cone w cieniu i ujawniane przez pojedyncze promienie \u015bwiat\u0142a. Dominuj\u0105 w nich mocne, kubiczne formy, bardzo cz\u0119sto zestawiane ze sob\u0105 w kompozycje przypominaj\u0105ce uproszczone miasteczka. Skromno\u015b\u0107 propozycji m\u0142odych architekt\u00f3w podkre\u015blaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wykorzystywane materia\u0142y \u2013 surowy beton, nieobrobiony kamie\u0144, grube drewniane belki.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Taka addytywno\u015b\u0107 bry\u0142, po\u0142\u0105czona z prostymi geometrycznymi formami budzi silne skojarzenia z ko\u015bcio\u0142ami roma\u0144skimi. Te przypominaj\u0105ce zamki, pe\u0142ni\u0105ce cz\u0119sto funkcje warowne, \u015bwi\u0105tynie zapewnia\u0142y swoim wiernym poczucie bezpiecze\u0144stwa, a jednocze\u015bnie pe\u0142ne by\u0142y subtelnego, skromnego pi\u0119kna.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Jeszcze ciekawsze ni\u017c sama forma budynk\u00f3w s\u0105 idee, kt\u00f3re za nimi stoj\u0105. M\u0142odzi architekci wydaj\u0105 si\u0119 niezwykle wra\u017cliwi na kontekst oraz problemy dzisiejszego \u015bwiata i Ko\u015bcio\u0142a. Architektura pr\u00f3buj\u0105c odpowiedzie\u0107 na wyzwania wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata cz\u0119sto zwraca si\u0119 mocno ku ekologii, ku uwzgl\u0119dnieniu potrzeb os\u00f3b wykluczonych, ku projektowaniu wsp\u00f3lnych przestrzeni wypoczynku, ku budowaniu zgodnie z kontekstem i tradycj\u0105 danego miejsca.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">M\u0142odzi architekci zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce tradycyjne formy \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego oraz chrze\u015bcija\u0144skiej architektury w pe\u0142ni odpowiadaj\u0105 na wyzwania wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Architektura sakralna w ich wydaniu jest ekologiczna, inkluzywna i promuj\u0105ca slow life, a m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem bardziej tradycyjnym: budowana jest zgodnie z natur\u0105 i otoczeniem, sprzyja budowaniu wsp\u00f3lnoty, tworzy przestrze\u0144 kontemplacji. M\u0142odzi architekci chc\u0105 wi\u0119c przywr\u00f3cenia najlepszych tradycji sakralnego budownictwa, jednocze\u015bnie proponuj\u0105c nowe rozwi\u0105zania. <\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>W zgodzie z natur\u0105<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">W\u0142a\u015bciwie wszystkie przyk\u0142ady wsp\u00f3\u0142czesnych projekt\u00f3w sakralnych m\u0142odych architekt\u00f3w, na kt\u00f3re napotkali\u015bmy na sztandar bior\u0105 budowanie zgodnie z natur\u0105. Modelowym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tu praca <b>Paw\u0142a Lisiaka <\/b><i><b>Laudato si\u2019: klasztor OO. Franciszkan\u00f3w<\/b><\/i>. Franciszka\u0144ski klasztor zosta\u0142 umieszczony w starej poniemieckiej torpedowni w Gda\u0144sku. Budynek umieszczony jest w pi\u0119knej lokalizacji na wodzie, a jednocze\u015bnie nie nie ingeruje w naturalny krajobraz. Co wi\u0119cej, do odbudowy torpedowni Lisiak zaproponowa\u0142 u\u017cycie plastikowych pustak\u00f3w stworzonych z odpad\u00f3w wy\u0142owionych z morza. Budynek wykorzystuje tak\u017ce odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii. Trudno o projekt, kt\u00f3ry w bardziej wyra\u017any spos\u00f3b wyra\u017ca\u0142by idee encykliki <i>Laudato Si<\/i> i przypomina\u0142 o nauczaniu \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu.<\/span><\/span><\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-8171 size-full\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/1.-Pawel_Lisak_Laudato-Si_2.jpg\" alt=\"\" width=\"3390\" height=\"1904\"><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Pawe\u0142 Lisiak, Laudato si\u2019: klasztor OO. Franciszkan\u00f3w<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Wtopienie budynku w pi\u0119kny krajobraz, to idea, kt\u00f3ra przy\u015bwieca\u0142a r\u00f3wnie\u017c <b>Filipowi Strzeleckiemu<\/b>. W 2016 roku straszliwe trz\u0119sienie ziemi zr\u00f3wna\u0142o z ziemi\u0105 okolic\u0119 Nursji, kolebki zakonu Benedyktyn\u00f3w. G\u0142\u00f3wnym za\u0142o\u017ceniem jego <b>projektu odbudowy klasztoru<\/b> by\u0142o zachowanie ci\u0105g\u0142o\u015bci z wiekami historii, a tak\u017ce sp\u00f3jno\u015bci z surowym, g\u00f3rskim krajobrazem w\u0142oskiego miasteczka. Ascetyczne formy klasztoru podkre\u015bli\u0142y \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z miejscow\u0105 architektur\u0105 i regu\u0142\u0105, kt\u00f3ra rz\u0105dzi \u017cyciem zakonu, a tak\u017ce ze smakiem wpisa\u0142y si\u0119 w pi\u0119kny krajobraz. \u017beby w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny podkre\u015bli\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 z tradycj\u0105 i zakorzenienie w lokalno\u015bci, na materia\u0142 odbudowy Strzelecki wybra\u0142 gruzy zniszczonego miasteczka \u2013 w ten spos\u00f3b nowy obiekt mia\u0142 wr\u0119cz fizycznie stanowi\u0107 kontynuacj\u0119 swoich poprzednik\u00f3w, a jednocze\u015bnie do minimum ograniczy\u0107 wp\u0142yw na \u015brodowisko.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Budowanie wsp\u00f3lnoty<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Budynki m\u0142odych architekt\u00f3w chc\u0105 sprzyja\u0107 budowaniu wsp\u00f3lnoty. Nie chodzi jednak obudowanie tylko wsp\u00f3lnoty w ko\u015bciele, m\u0142odzi architekci chc\u0105 by ko\u015bci\u00f3\u0142 oddzia\u0142ywa\u0142 pozytywnie na ca\u0142\u0105 okolic\u0119, by\u0142 centrum spotka\u0144 dla lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, tak\u017ce dla os\u00f3b niewierz\u0105cych. Cz\u0119sto te\u017c proponuj\u0105 umieszczenie ko\u0142o siebie lub nawet w jednym budynku paru funkcji \u2013 sakralnej, o\u015bwiatowej, s\u0142u\u017cby zdrowia.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Projekt magisterski <b>Marii Katsan<\/b> zak\u0142ada stworzenie w Odessie w ramach jednego kompleksu <b>o\u015brodka dla os\u00f3b starszych, domu kultury oraz kaplicy<\/b>. Katsan chce stworzy\u0107 integraln\u0105 przestrze\u0144. Nie ucieka tak\u017ce od kontekstu wojny \u2013 chce by w ramach kompleksu powsta\u0142a wie\u017ca stworzona z element\u00f3w zniszczonych przez wojn\u0119 budynk\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Czasami o przestrze\u0144 modlitwy nale\u017cy uzupe\u0142ni\u0107 ju\u017c istniej\u0105cy obiekt. <b>Zofia Jemio\u0142o<\/b> stworzy\u0142a <b>projekt kaplicy na terenie szpitala psychiatrycznego w Tworkach<\/b>. Strzelista kaplica otwiera si\u0119 na otaczaj\u0105cy j\u0105 ogr\u00f3d poprzez okalaj\u0105cy j\u0105 okienny pas. Przestrze\u0144 miasta-ogrodu przyj\u0119\u0142a si\u0119 w projektowaniu szpitali psychiatrycznych, jako dobroczynnie dzia\u0142aj\u0105ca na zdrowienie pacjent\u00f3w. Jemio\u0142o nie tylko wpisa\u0142a si\u0119 w pe\u0142ni w to za\u0142o\u017cenie, ale tak\u017ce wskaza\u0142a na g\u0142\u0119bok\u0105 teologiczn\u0105 symbolik\u0119 \u201cotwarcia\u201d kaplicy na ogr\u00f3d.<\/span><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-8172 size-full\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/2.-Zofia-Jemiolo_Kaplica_w_Tworkach.jpg\" alt=\"\" width=\"4724\" height=\"6192\"><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Zofia Jemio\u0142o, Kaplica na terenie szpitala psychiatrycznego w Tworkach<\/span><\/span><\/p>\n<p>\u201c<span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Projekt ma ukaza\u0107 fakt, \u017ce architektura mo\u017ce a czasami nawet powinna wypowiedzie\u0107 si\u0119 w obronie praw cz\u0142owieka.\u201d \u2013 m\u00f3wi dla Architektury i Biznesu o swojej pracy<strong> Tomasz Kruszy\u0144ski, <\/strong>kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 w Sudanie Po\u0142udniowym obiekt o\u015bwiaty, s\u0142u\u017cby zdrowia oraz \u015bwi\u0105tyni. Projekt odwo\u0142uje si\u0119 do praktyki pierwszych gmin chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3re odprawia\u0142y swoje obrz\u0119dy religijne w katakumbach w obawie przed prze\u015bladowaniami &#8211; \u015bwi\u0105tynia zaprojektowana przez Kruszy\u0144skiego znajduje si\u0119 g\u0142\u0119boko pod ziemi\u0105 w labiryncie korytarzy pod o\u015brodkiem pomocy humanitarnej. W ten spos\u00f3b prze\u015bladowani chrze\u015bcijanie Po\u0142udniowego Sudanu mog\u0105 otrzyma\u0107 pomoc zar\u00f3wno dla cia\u0142a jak i dla ducha. Budowanie ko\u015bcio\u0142a wci\u0105\u017c mo\u017ce by\u0107 aktem buntu wobec z\u0142a.&nbsp;<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Budowa ko\u015bcio\u0142a mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142aniem na rzecz spo\u0142eczno\u015bci w naszych krajowych warunkach. Powstawanie nowych \u015bwi\u0105ty\u0144 budzi dzi\u015b w Polsce wielkie kontrowersje. Na osiedlu Odolany w Warszawie plan budowy \u015bwi\u0105tyni wywo\u0142a\u0142 protesty. Mieszka\u0144cy deweloperskiego osiedla, pozbawieni teren\u00f3w zielonych i podstawowych us\u0142ug publicznych uznali, \u017ce maj\u0105 pilniejsze potrzeby. W projekcie<b> <\/b><i><b>Wiara i rozum. Kos\u0301cio\u0301\u0142 i szko\u0142a jako generatory z\u0307ycia publicznego w krajobrazie wspo\u0301\u0142czesnego miasta<\/b><\/i> chcia\u0142em pokaza\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie nowa \u015bwi\u0105tynia mo\u017ce by\u0107 rozwi\u0105zaniem problem\u00f3w tego miejsca. Obudowana bogatym programem us\u0142ug publicznych, a tak\u017ce otoczona zieleni\u0105 staje si\u0119 w nim nowym centrum Odolan. W warunkach bezdusznego skupienia na zysku, ko\u015bci\u00f3\u0142 powinien da\u0107 przyk\u0142ad bezinteresowno\u015bci i w logice daru stworzy\u0107 przestrze\u0144 publiczn\u0105 z prawdziwego zdarzenia.<\/span><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-8173 size-full\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/3.-Marek-Grabczewski_Fides_et_ratio.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"587\"><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Marek Gr\u0105bczewski, Wiara i rozum. Kos\u0301cio\u0301\u0142 i szko\u0142a na warszawskich Odolanach<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Przestrze\u0144 kontemplacji<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Niezwykle popularnym w\u015br\u00f3d m\u0142odych architekt\u00f3w s\u0105 budynki zwi\u0105zane z pielgrzymowaniem i kontemplacj\u0105. Autorzy w swoich opisach cz\u0119sto wpisuj\u0105 swoje projekty we wsp\u00f3\u0142czesne trendy np. turystyki powolnej. Wskazuj\u0105 nie tylko na religijny sens kontemplacji, ale tak\u017ce na psychologiczn\u0105 potrzeb\u0119 wyciszenia. <\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">W\u0119dr\u00f3wka piesza w\u015br\u00f3d natury to nie tylko celna metafora poszukiwania wiary, ale r\u00f3wnie\u017c rzeczywista \u015bcie\u017cka, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna d\u0105\u017cy\u0107 do Boga. <i><b>Przysta\u0144 ludzi drogi<\/b><\/i><b> Agnieszki Wiechy<\/b> to projekt zanurzonego w naturze schronienia dla pielgrzym\u00f3w. Wybudowana z nieociosanego drewna i ubijanej gliny pustelnia ,,s\u0142u\u017cy za bezpieczn\u0105 przysta\u0144, w kt\u00f3rej zm\u0119czeni podr\u00f3\u017cnicy mog\u0105 znale\u017a\u0107 ukojenie pod koniec pierwszego dnia w\u0119dr\u00f3wki, podczas gdy kaplica wyznacza pocz\u0105tek kolejnego etapu podr\u00f3\u017cy\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-8177 size-full\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4.-Agnieszka_Wiecha_Przystan\u0301_ludzi_drogi-1.jpg\" alt=\"\" width=\"5562\" height=\"5562\"><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Agnieszka Wiecha, Przysta\u0144 ludzi drogi<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Marta Orszt<\/b> w swoim projekcie po\u0142\u0105czy\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 do pielgrzymowania z programem spo\u0142ecznym. Jej centrum pielgrzyma ma jednoczenie za zadanie zrewitalizowa\u0107 ubog\u0105 miejscowo\u015b\u0107 w Portugalii, le\u017c\u0105c\u0105 na jednym ze szlak\u00f3w do Santiago de Compostela.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Innym ni\u017c pielgrzymowanie podej\u015bciem do wyciszenia i poszukiwania jest stworzenie przestrzeni kontemplacji. <b>Kamil Lipski<\/b> w swoim projekcie dyplomowym stworzy\u0142 rozleg\u0142e za\u0142o\u017cenie architektoniczne w kt\u00f3rym osoby \u015bwieckie mog\u0105 rozmy\u015bla\u0107 nad pi\u0119knem przyrody i architektury. W samotno\u015bci, niczym mnisi zakon\u00f3w kontemplacyjnych, w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnorodnych przestrzeni, mo\u017cna szuka\u0107 tam \u015blad\u00f3w obecno\u015bci Boga.<\/span><\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-8175 size-full\" src=\"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/5.-Kamil_Lipski_Szukanie-Boga.jpg\" alt=\"\" width=\"1099\" height=\"1848\"><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">Kamil Lipski, Szukanie Boga <\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"CENTER\"><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>***<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Fakt, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych prac nigdy nie zostanie zrealizowanych nie jest tak smutny, jak w przypadku projekt\u00f3w innego typu. S\u0105 to konceptualne dzie\u0142a na temat Nowego Jeruzalem, kt\u00f3re mog\u0105 nam pom\u00f3c w lepszym zrozumieniu pewnych aspekt\u00f3w Bo\u017cego Kr\u00f3lestwa.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">Oczywi\u015bcie, to wielka szkoda, kiedy Ko\u015bci\u00f3\u0142, maj\u0105c potrzeb\u0119 oraz \u015brodki na wybudowanie obiekt\u00f3w sakralnych, nie zwraca si\u0119 do architekt\u00f3w, kt\u00f3rym na sercu le\u017cy pi\u0119kno budowli. Zamiast tego przedk\u0142ada tempo lub chwilow\u0105 efektowno\u015b\u0107 realizacji. Szczeg\u00f3lnie w czasach,w kt\u00f3rych nie ma potrzeby szybkiej budowy \u015bwi\u0105ty\u0144 ze wzgl\u0119du na gwa\u0142townie rosn\u0105c\u0105 liczb\u0119 wiernych, warto przyjrze\u0107 si\u0119 odwa\u017cnym w swojej pokorze projektom m\u0142odych architekt\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: medium;\">W wizjach m\u0142odych architekt\u00f3w nie dominuje ju\u017c z\u0142oto, nie dominuj\u0105 nawet zachwycaj\u0105ce formy. M\u0142odzi architekci chc\u0105 by zaprojektowane przez nich przestrzenie by\u0142y ciche i subtelne, jednocze\u015bnie na sw\u00f3j spos\u00f3b przytulne i wyra\u017caj\u0105ce trosk\u0119. Chc\u0105 by ich projekty wskazywa\u0142y na zwi\u0105zek Ogrodu i Miasta. Mocne zanurzenie ich w kontek\u015bcie i problemach danej spo\u0142eczno\u015bci sprawia, \u017ce przestrze\u0144 sacrum nie zamyka si\u0119 jedynie w murach \u015bwi\u0105tyni, ale \u201cwychodzi\u201d daleko poza nie. Sacrum z jednej strony ma by\u0107 odci\u0119te od zgie\u0142ku wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, z drugiej strony ma bardzo mocno funkcjonowa\u0107 w kontek\u015bcie otaczaj\u0105cej codzienno\u015bci, odpowiadaj\u0105c i towarzysz\u0105c w jej problemach.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Aleo;\"><span style=\"font-size: small;\">grafika otwieraj\u0105ca: Pawe\u0142 Lisiak, Laudato si\u2019: klasztor OO. Franciszkan\u00f3wuczy<\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marek Gr\u0105bczewski, Anna Gr\u0105bczewska Cho\u0107 nie trzeba ju\u017c budowa\u0107 wielkich, nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w by pomie\u015bci\u0107 rzesze wiernych, architektura sakralna nie umiera. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 m\u0142odzi polscy architekci tworz\u0105 odwa\u017cne, konceptualne dzie\u0142a, w kt\u00f3rych mo\u017cemy zobaczy\u0107 ciekawe wizje nie tylko ko\u015bcio\u0142\u00f3w, ale tak\u017ce Ko\u015bcio\u0142a. Czy obserwujemy zmierzch architektury sakralnej w Polsce? Dzi\u015b, w dobie laicyzacji, patrzymy z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":8170,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[65],"class_list":["post-8167","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-architektura","tag-architektura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8167","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8167"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8167\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8848,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8167\/revisions\/8848"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8167"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8167"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/diafanitas.uken.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8167"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}